Tüm Yazılar

“2. Soğuk Harp”ta yeni cephe Ay mı?

Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi NASA, 50 yıl sonrasında yeniden ay gitmeye hazırlanıyor. NASA, Artemis projesiyle 50 yıl sonrasında ilk büyük imtihanını verecek. Artemis-1 roketi, düzgüsel şartlarda mürettebatı taşıyacak Orion kapsülü ile Ay’ın yörüngesine boş olarak gönderilecek. Kennedy Uzay Merkezi’nde rampaya yerleştirilen roketin görevi 42 gün sürecek. 2024 senesinde Ay’ın yörüngesine insanlı bir uçuş planlanıyor sadece gönderilen astronotlar iniş yapmayacak. NASA Astronotu Reid Wiseman, “Artemis 2, Orion Kapsülü’nde 2 astronot ile Ay’ın çevresinde dönecek. Bu aşamada astronotlar bir insanoğlunun uzayda gittiği en derin noktaya ulaşmış olacak. Tarih yazacaklar. Ondan sonra Artemis 3 ile astronotlar bir kez daha Ay’a ayak basacak” dedi.

NASA’nın bu projesi başarıya ulaşırsa, Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi 2025 senesinde Ay’a yeniden astronot gönderecek. NASA Yöneticisi Bill Nelson, “2025’te insanları yarım yüzyıldan sonrasında ilk kez tekrardan Ay’a taşıdığımızda Dünya’daki birçok şahıs bizi izleyecek diye tahmin ediyorum. Ay’a inecek insanların içinde ilk hanım ve bir sonraki adam de olacak” diye konuştu.

NASA, astronotların iniş yapması için Ay’ın cenup kutup bölgesinde 13 bölge belirledi. Geçmişte Amerikalı astronotlar gün ışığından en yüksek düzeyde yararlanmak için Ay’ın ekvator çizgisi sayılabilecek bir hatta inmişlerdi. Bu kere Dünya’nın uydusunun cenup kutup bölgesine yapılacak inişte gün ışığından yararlanma imkanı daha azca olacak. Sadece bölgede buz kütleleri barındıran kraterlerin bulunması burayı stratejik bir hedef haline getiriyor. Bölgede su bulunması halinde bir üssün kurulması ve sürdürülebilir olması ihtimali de artacak.

ABD, RUSYA VE ÇİN, AY PROJELERİNİ NEDEN HIZLANDIRDI?

NASA’dan ilkin son olarak Çin, uzay yarışında mühim adımlar atarak Ay’a gitmişti. Peki, Ay ve uzayla ilgili projeler aslına bakarsak, Dünya’da yaşanmış olan vekalet savaşlarının devamı mı? ABD, Artemis projesinde yalnız değil. Projenin askeri boyutu açıklığa kavuşmamakla birlikte bilimsel ve ticari boyutunun ortaklarının sayısı 20’ye ulaştı. Avustralya, Kanada, Japonya, Lüksemburg, İtalya, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri 2020 senesinde Artemis projesi anlaşmasına ilk imza koyan ülkeler oldu. Sırasıyla Ukrayna, Cenup Kore, Yeni Zelanda, Brezilya, Polonya, Meksika, İsrail, Romanya, Singapur, Kolombiya, Fransa ve Suudi Arabistan da Ay’daki müstakbel üssün paydaşları arasına katıldı.

Eski ABD Başkanı Donald Trump, “Uzay söz mevzusu olduğunda oldukca uzun seneler süresince bulgu ve bulgu hayallerimiz hakkaten politika ve siyaset tarafınca heba edildi ve biz bunu boşa çıkardık. Yaptığınız şey psikolojimiz için oldukca mühim. Parasal ve askeri olarak mühim olacak fakat tam buradaki ruh için oldukca mühim. Çin, Rusya ve öteki ülkelerin bizi yönetmesini istemiyoruz, biz hep önderlik ettik. Bugün konumuzla ilgili olarak onlarca senedir oldukca uzaklara gittik. Açık ara önder olacağız. Yüzde bin arkamızdasınız” demişti.

ABD’nin kendilerini yalnızca Baltık Denizi, Ukrayna, Tayvan ve Malakka Boğazı’nda değil uzayda da çevrelemeye çalıştığını fark eden Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya’nın yanıtı gecikmedi. Haziran ayında iki ülkenin ay yüzeyi ya da yörüngesinde ortak bir istasyon inşa etmek için antak kalma imzalamaya oldukca yakın oldukları duyuruldu. Moskova ve Pekin, projelerine destek olacak 20’ye yakın ülkeyi yanlarına çekmenin ardında. Ukrayna savaşı kaynaklı olarak maruz kaldıkları yaptırımlar asla şüphesiz Çin-Rusya ortak Ay istasyonunun kaderini de etkileyecek.

TRUMP 2020’DE UZAY MADENCİLİĞİ TASARISINI İMZALADI

ABD, 1960’lardaki Apollo projesinin peşinden Ay’a ikinci seyahat için 2017 senesinde Artemis projesi yürürlüğe kondu. Bu projenin tehlikeli sonuç aşamalarından biri de eski ABD Başkanı Trump’ın 2019 yılının Ağustos ayında nükleer güçle çalışan uzay aracı inşası için bir başkanlık sonucu imzalamasıydı. Bunu 2020 yılının Aralık ayında gene Trump tarafınca imzalanan “6 Numaralı Yönerge” izledi. Bu direktifle ABD’nin uzay politikası kapsamında nükleer enerjinin kullanımı resmiyet kazanmıştır. Trump, yeni ay yolculuğu neticesinde uzay madenciliğinin yasal zeminini de oluşturmayı hedefliyordu.

Kararnamede, “Amerikalılar dış uzaydaki kaynakların aranması, çıkarılması ve kullanılması mevzusunda teşvik edilmeli” denilerek ABD’nin 1979’daki Ay Sözleşmesi’ne taraf olmadığına dikkat çekiliyor. Ay sözleşmesi devletlerin ay ve öteki gök cisimlerindeki faaliyetlerini düzenliyor. Sözleşme, uzaydaki herhangi bir faaliyetin internasyonal hukuka uygun olmasını koşul koşuyor.

TRUMP: ABD VARLIĞI YETMEZ, HAKİMİYETİMİZ DE OLMALI

2015’te ABD Kongresi, Amerikan şirketlerine Ay ve asteroidlerdeki kaynakları kullanma izni veren bir yasa geçirmişti. Başkanlık kararnamesine nazaran ABD, Ay’da maden arama ve çıkarmasını engellemiş olan internasyonal hukukun kullanılmasına yönelik her türlü girişime karşı çıkacak, koşulların el vermesi durumunda mars ve “öteki gök cisimlerinde” madencilik yapabilecek. Trump iki yıl ilkin “Uzayda yalnız Amerikan varlığının olması yetmez, Amerikan hakimiyeti de olmalı” diyerek Müdafa Bakanlığı’na bir “uzay gücü” kurulması talimatı vermişti.

HEDEFTE AY’DAKİ MADENLER Mİ VAR?

Ay’daki madenleri çıkarma mevzusunda herhangi birinin yasal olarak gerçek sahibi olup olmadığı hala en mühim münakaşa mevzularından bir tanesi. Ay’ın yüzeyinin altında ortalama 1,6 milyar ton maden rezervi var. Ayın yüzeyi ortalama yüzde 40 ila 45 oksijen, yüzde 20 silikon ve yüzde 10 alüminyum ile azca oranda demir ve titanyumdan oluşuyor. Son sekiz senedir bu madenleri dünyadaki yaşamsal kaynaklara çevirmek teknoloji geliştiriliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu